Alien Uitham, auteur Vitale zestigers

Alien Uitham, auteur Vitale zestigers

De opdracht die ik me zelf stelde: Interview de interviewer.

De interviewers, Alien Uitham schrijfster van “Vitale zestigers” en ikzelf redactielid van seniorencafé.nl, zijn beiden actieve senioren en ook nog eens beiden vitale zestigers. De geïnterviewden, de12 geportretteerden in “Vitale zestigers”, zijn ook allemaal actieve senioren en ook allemaal vitale zestigers. Verwarrend? Niet echt want als u verder leest wordt het wel duidelijk.

Het verhaal lijkt een beetje op het Droste effect. U kent het vast nog wel het cacaoblik van Droste.
In wikepedia omschrijven ze het zo: "Het Droste-effect is een visueel effect, waarbij een afbeelding een verkleinde versie van zichzelf bevat. Voor de verkleinde afbeelding geldt weer hetzelfde, enzovoort. Dit proces van zelfverwijzing heet recursie. In theorie kan dit oneindig doorgaan. In de praktijk gaat de recursie slechts zover door, als de resolutie van de afbeelding mogelijk maakt."

Ik schets hier geen visueel plaatje maar wel een geschreven plaatje. Als senior en vitale zestiger kijk ik naar een andere senior en vitale zestiger die weer keek naar andere senioren en vitale zestigers. En, niet onverwacht, veel herkenbare zaken komen terug in al die verschillende beelden. Ergens in de verte vervaagt het, de resolutie, zoals wikepedia het beschrijft, neemt af. Dat is het Droste effect waar ik op doel.


Ik werk dus ik ben

Alien Uitham schreef het boek “vitale zestigers”. Als vitale zestiger werd zij zelf met de neus op de feiten van de naderende pensionering gedrukt. Pensionering brengt mede door onze cultuur de eindigheid van het leven in beeld. Na een werkzaam leven ontstaat de vraag wat doe ik als ik geen werk meer heb? Deze vraag zette haar er toe aan om bij leeftijdsgenoten na te vragen hoe zij dat deden.
Werk geeft zin en inhoud aan het leven, hoe zal het zijn als je geen werk meer hebt? Voor zichzelf vervat zij dat in het statement “Ik werk dus ik ben”.
Alien deed onderzoek, interviewde twaalf nog maar kort gepensioneerde leeftijdsgenoten en schreef haar ervaringen op in het boek “Vitale zestigers”.
De redactie van seniorencafe kreeg haar boek, las het en heeft er een Boek review over geschreven. Maar er is meer, de persoon achter dit project intrigeerde de redactie. Bovendien past zij wonderwel goed in het plaatje van de activiteiten die seniorencafé ontwikkelt. In de rubriek Interviews worden immers verhalen opgetekend van senioren die op een bijzondere manier invulling geven aan hun leven. Alien Uitham past daar goed bij.

 

Het interview

Via Jitske Kingma van uitgeverij Elikser kon de redactie contact leggen met Alien Uitham. De afspraak voor het interview met haar was daarna snel gemaakt.
Maar toen kwam de vraag wel om de hoek “hoe interview je de interviewer? De oplossing was gemakkelijker dan gedacht. Begin gewoon een goed gesprek.
Met Alien sprak ik af in een restaurant dat gerund wordt door studenten die een mbo horeca opleiding volgen. Een ambiance waar Alien zich als onderwijsmens, zij was één van de vijf directeuren van de Noordelijke Hogeschool Leeuwarden, prima thuis voelde.

We hadden daar we een geanimeerd gesprek waarin een duizelingwekkende hoeveelheid informatie werd uitgewisseld. Alien Uitham, en dat kan ik nu wel met zekerheid stellen, is beslist geen stilzitter. Zij groeide op op de Veluwe en verhuisde op lagerschoolleeftijd naar de provincie Groningen. Na de middelbare school te hebben afgerond studeerde zij Frans in Groningen. In dat vak werd zij vervolgens docent aan een Gymnasium. Al snel ontdekte zij dat lesgeven aan pubers niet haar droombaan was. Zij wilde meer en, niet onbelangrijk, zij wilde het liefst de barricades op om de samenleving te verbeteren.
Met een brede lach vertelt zij: Ik kon aan het werk bij de Volkshoge school ’t Oldörp in Uithuizen. Een instituut voor vormingswerk in internaatsverband waar dominee Gaaikema, de vader van Seth, een stempel op heeft gedrukt.
Alien vond haar draai in de wereld van de Volkshogescholen, eerst in het Groningse Uithuizen en daarna bij de Volkshogeschool Allardsoog in het Friese Bakkeveen. Met de cursussen die op de volkshogescholen werden gegeven werkte zij aan het op gang brengen van bewustwordingsprocessen. Een van de bekende activiteiten was de VOS* cursus. Veel vrouwelijke senioren zullen daar wel herinneringen aan hebben. * Vrouwen Oriënteren zich op de Samenleving.
Met man en met het gezin van haar zus woonden ze in Onnen. Ondertussen werkten zij beiden in Friesland. Dat deed hen besluiten om naar Leeuwarden te verhuizen. Het echtpaar kocht daar in de binnenstad een oud herenhuis. Helaas hebben ze daar maar kort samen van kunnen genieten. Aliens man overleed jong, op 52 jarige leeftijd, Zij bleef achter in een groot pand dat veel onderhoud vroeg en verhuisde daarom naar een appartement in Leeuwarden.

 

 

Dendroleek doet de "tuin"

In naar achterhoofd had zij het voornemen om, eenmaal gepensioneerd, weer een woonplek buiten de stad, misschien wel in Overijssel of de Veluwe te gaan zoeken, een huis met een tuin.
Dat plan wordt nu zij gepensioneerd is gedwarsboomd door de slechte economie en de slechte huizenmarkt.

Jammer want tuinieren is haar grote liefhebberij. In een appartement, zelfs op de begane grond, is daar weinig ruimte voor.
Alien noemt zich dendroleek, wat in haar ogen neerkomt op een amateur dendroloog. Om eerlijk te zijn, ik had er geen idee van wat dat inhoudt. Zij hielp mij uit de droom. Een dendroloog is een deskundige op het gebied van bomen, heesters en houtachtige gewassen.
Ik kan me nu voorstellen dat zij, met deze belangstelling, graag naar de bossen van de Veluwe zou verkassen. Ter compensatie is zij geregeld bij vrienden die in Wilp, in de buurt van Apeldoorn, wonen. Daar “doet”zij de tuin, het is haar “buiten”.
Ik schreef al, geen stilzitter die Alien. Een natuurmens die graag wandelt, onder andere lange afstandswandelingen, zoals het Pieterpad. Hoewel het haar tegenstaat vanwege de hype overweegt zij toch om de pelgrimstocht naar Santiago de Compostella te maken.
Als er nog wat tijd over is slaat zij een balletje op de golfbaan. 

 

 

De vitale zestigers

En dan het plan om andere gepensioneerden te bevragen over hun ervaringen om er zelf wijzer van te worden. Het werd een hele onderneming, vertelt Alien. Maar wel een hele boeiende.
Zij zocht om twee redenen vooral binnen het eigen netwerk naar mensen in een vergelijkbare situatie. In de eerste plaats om ervaringen van anderen te horen die in dezelfde omstandigheden zochten naar zingeving in een gepensioneerd, dus nieuw en onbekend bestaan. En in de tweede plaats omdat dit het vinden van mensen die aan haar project wilden meewerken vergemakkelijkte.
Het hele project nam veel tijd in beslag. Mensen vinden, afspraken maken, er naar toe reizen, gesprekken voeren en die vervolgens omzetten in verhalen. Hoe pak je zoiets aan?

 

De uitgeefster zag wel wat in haar ideeën

Een bevriende boekhandelaar in Leeuwarden bij wie zij vaste klant is hielp haar aan een uitgeefster. Hij adviseerde haar om contact te zoeken met Jitske Kingma van uitgeverij Elikser. Bij Jitske Kingma kreeg zij positieve response op haar plannen. Deze uitgeefster zag wel wat in haar ideeën en bood ondersteuning en advies aan bij het schrijven en publiceren van het boek. Een vriendin, Neerlandica, las mee en verzorgde redactiewerkzaamheden.

Het heeft haar veel opgeleverd. De gesprekken met de geïnterviewden leverden een breed palet aan perspectieven voor een gepensioneerd bestaan. Het heeft haar geholpen om zicht te krijgen op haar eigen perspectief en rol als gepensioneerde in de samenleving.
De wijze les die zij kon trekken uit haar verkenning en die zij ook in praktijk brengt is dat geen betaald werk niet betekent dat je niet meer meetelt.
Alien heeft vele plannen. Ergens ligt er een nog niet uitgewerkt plan om nog een keer een vergelijkbaar onderzoek te doen. Nu heeft zij mensen geïnterviewd die hoog opgeleid zijn en die daardoor ook hogere functies uitoefenden. Zij vraagt zich af hoe het gepensioneerden die op een middelbaar niveau zijn opgeleid vergaat. Zijn hun ervaringen anders, zo ja hoe zijn ze dan en hoe vinden deze gepensioneerden hun weg nadat zij met werken zijn gestopt? Over een dergelijk nieuw project heeft zij al gesprekken gevoerd. Meer dan een plan, een idee, is het echter nog niet. Concreter is het plan om de poëzie, dat ze in de loop van haar leven heeft geschreven uit te gaan geven. Zij is er nog niet uit of zij het ook echt gaat doen. Poëzie is erg persoonlijk. Door je gedichten in boekvorm uit te geven geef je ook veel van jezelf bloot.
Ik heb het idee dat Alien Uitdam het adagium “ik werk dus ik leef “gaat wijzigen in “Ik schrijf, ik geef uit dus ik leef”.

 

De vragensteller krijgt zelf een vraag

En dan draaien de rollen zich om. Ik begon dit artikel met het Droste effect. Met het Droste effect zie je herhalingen van dezelfde situatie. Ergens aan het einde van dat herhalingsproces stopte het en hield Alien mij een spiegel voor. Zij stelde mij de vraag: Hoe is het voor jou als nog niet gepensioneerde maar wel vitale zestiger om een gesprek over de nabije toekomst te voeren?
Tja, vragen stellen en je inleven in anderen gaat me wel aardig af. Nadenken over mezelf en over mijn eigen toekomst? Over enkele jaren houdt het werkend bestaan ook voor mij op. Daarna val ik niet stil, de wereld ontdekken door verre reizen te maken, andere culturen meemaken zolang ik vitaal ben. Schrijven, meewerken aan het ontwikkelen van culturele evenementen in mijn eigen omgeving. Onderhoud van huis en tuin. Proberen "bij" te blijven.
Kortom, “ik werk dus ik ben” geldt ook voor mij, ook al wordt de definitie van werk anders en wordt daarvoor geen salaris betaald.
 

Boek-review

Ongetwijfeld zullen we nog meer horen van Alien, ik denk dat het ook wel in boekvorm zal zijn. Voor nu wil ik u aanraden om de “Vitale zestigers”te gaan lezen. Kijk bij onze rubriek Boek-reviews voor meer informatie.


Plaats een reactie

 

Voor deze handeling dient u ingelogd te zijn.

Klik hier om in te loggen

 

Geplaatst op: 2012-01-17 18:30:32 - Laatst aangepast op: 2012-01-17 18:30:32

Laatst toegevoegd: